Zonnepanelen. Foto: Lance Cheung, Flickr

Zonnepanelen. Foto: Lance Cheung, Flickr

Afgelopen dagen ontstond grote ophef over Minster Kamp die de lokale opwekking van groene energie “de nek zou omdraaien”. Maar is die ophef wel terecht? Het lijkt er namelijk niet op dat de plannen van Kamp echt schadelijk zijn. En misschien zijn ze zelfs wel heel goed voor de voortgang van de vergroening van onze energiehuishouding.

Wat is het geval? Minister Henk Kamp heeft 30 oktober een nadere verklaring gegeven van de plannen in het Energieakkoord voor de korting op de energiebelasting. Kamp heeft bepaald dat alleen projecten waarbij “de opwekking van de elektriciteit plaatsvindt voor rekening en risico van de verbruiker” in aanmerking komen voor de korting.

Verschillende bedrijven en websites reageerden gepikeerd (zie bijvoorbeeld Energieoverheid.nl, en Duurzaam Nieuws). Zij beschuldigden Minister Kamp ervan dat hij opnieuw een obstakel maakte voor de opwekking van groene energie. Er werd ook een brandbrief opgesteld en verstuurd naar de Eerste Kamer, die eind dit jaar de nieuwe wetgeving rond de belastingkorting nog moet goedkeuren. De brief werd ondersteund door verschillende bedrijven, waaronder Pluk de Zon van Joost de Valk, en Greenchoice.

Ook het CDA heeft schriftelijke vragen gesteld aan Minister Kamp

De ophef lijkt echter een storm in een glas water. Kamp heeft het namelijk niet gemunt op de collectieve opwekking van zonne-energie op zich, maar op bepaalde financieringsconstructies.

Het gaat met name om “operational lease”-constructies. Dit zijn financieringsmodellen waarbij zonnepanelen (of windmolens, of andere stroomopwekkers) eigendom blijven van een bedrijf. Het bedrijf levert stroom voor een vaste prijs aan klanten. De risico’s, het onderhoud maar ook de meevallers zijn dan voor het bedrijf.

Ook keert Kamp zich tegen het lidmaatschap van bedrijven bij coöperaties. De belastingkorting moet echt bij burgers terecht komen, namelijk.

Het zijn dus ook vooral bedrijven, zoals Greenspread, Pluk de Zon en Greenchoice, die te hoop lopen tegen de bepaling van Kamp. Zij verdienen hun geld met “ontzorgen”: de consument krijgt groene stroom zonder kopzorgen, de bedrijven kunnen verdienen met schaalvoordelen en goede marges. Kamp heeft deze route nu dus afgesloten.

Ook coöperaties die bedrijven als lid hebben, of met dezelfde soort ontzorg constructies werken zijn ook niet blij met de plannen.

De vraag is echter: heeft dit nadelige gevolgen voor lokale coöperatieve opwekking van groene stroom?

Misschien op korte termijn wel: energieleveranciers, ook de grote jongens zoals NUON en Eneco, zullen nu meer moeite hebben om zonnepanelen te slijten bij klanten. Operational lease-constructies passen bij uitstek bij deze bedrijven.

Op lange termijn is de actie van Kamp echter misschien niet zo’n slecht idee. De kosten voor de korting op de energiebelasting komt namelijk op deze manier maximaal bij de burger terecht. De regeling blijft zo ook op langere termijn rendabel. En dat is precies wat we nodig hebben: betrouwbare wetgeving waar groene ondernemers en burgers blijvend op kunnen rekenen.

Om eens een voorbeeld uit een heel andere hoek te halen: de gastouderopvang. Deze regeling is kort na de introductie behoorlijk ingekort. De reden was een wildgroei aan gastouderbureau’s die flinke marges rekenden. De overhead van deze regeling was (en is) veel te groot.

Het is natuurlijk niet de bedoeling dat vooral bedrijven die ontzorgen gaan profiteren van de subsidie. Hoewel deze bedrijven een belangrijke rol kunnen spelen, gaat het er uiteindelijk om dat er zoveel mogelijk groene energie bij komt en dat burgers hiervan profiteren.

Voor coöperaties zijn er ruim voldoende mogelijkheden om de zaken juridisch zo te regelen dat de leden eigenaar blijven, en belastingkorting op zijn plaats is. En ook voor bedrijven zijn hier mogelijkheden. De Windcentrale kan hier als voorbeeld dienen. Dit bedrijf bedacht een innovatie waarbij klanten zelf eigenaar worden van windmolens. Dit voorbeeld zou lokaal gekopieerd kunnen worden.

Lokale coöperaties blijven daarom dus waarschijnlijk tot nu toe nuchter onder alle ophef. Niet voor niets ziet Jos Bijkersma, directeur van de Groningse Energiecoöperatie Grunneger Power, nog geen problemen. Zijn coöperatie is bezig met collectieve opwekking, en denkt die te kunnen realiseren binnen de nieuwe wetgeving. Bijkersma: “Deze regeling is onderdeel van de nieuwe wereld [van groene energie]. Wij zetten de eerste stappen richting collectieve opwekking, en zullen daar dan ook op acteren.”

NB De regelingen rond groene energie wijzigen steeds. Bovendien gaat het hier om soms lastige, hermetische materie. Heb je opmerkingen, verbeteringen, zie je fouten of denk je heel anders over de zaken? Deel ze hier in de reacties! Ik stel dat zeer op prijs. Via twitter kun je ons bereiken op @hetkanwel, of @mvdmeulen op mijn persoonlijke adres.

Meer info over de belastingkorting op zonne-energie en andere groene energiebronnen vind je in ons dossier.

Een van de eerste kritische stukken over de interpretatie van de wet door Minister Kamp werd gepubliceerd op Energieoverheid.nl