TTIP

©Mehr Demokratie, Flickr, CC BY-SA 2.0


TTIP ligt onder vuur. Ruim 3,1 miljoen Europeanen hebben de petitie van het Burgerinitiatief STOP TTIP ondertekent. De demonstratie aanstaande zaterdag in Amsterdam heeft al 10.000 aanmeldingen op Facebook (en op de gelijktijdige demonstratie in Berlijn worden er 18.000 mensen verwacht). Van 13 t/m 17 oktober kan er zelfs vijf dagen lang geprotesteerd worden in het zogenaamde TTIP-kamp in Brussel.

Waar maken al deze mensen zich zo boos over –en is deze woede terecht? HetkanWel zet de zaken voor u op een rij: wat zijn de doelstellingen van dit handelsverdrag, waar verzet de protestbeweging zich precies tegen, en zijn er ook nog kansen te benutten met TTIP, of is het einde verhaal?

TTIP is het afgelopen jaar -eindelijk- onder onze aandacht gebracht: de onderhandelingen omtrent dit Europees-Amerikaanse handelsverdrag vinden immers al sinds juli 2013 plaats. In Nederland werden onze ogen geopend door een uitzending van Arjen Lubach’s satirische late-night talkshow Zondag met Lubach. Sindsdien heeft de Nederlandse media regelmatig aandacht aan het onderwerp besteed, zoals afgelopen zondag bij VPRO Tegenlicht.

TTIP biedt ons een goudkleurige toekomst

TTIP is een handelsverdrag, dat vrije handel tussen de EU en de Verenigde Staten mogelijk maakt. Het verdrag is nog niet in werking gezet. Sinds juli 2013 hebben er al tien onderhandelingsrondes over TTIP plaatsgevonden, waarbij de Verenigde Staten en de Europese Commissie (als vertegenwoordiger van 28 lidstaten) vorm proberen te geven aan deze overeenkomst. De volgende onderhandelingsronde vindt eind deze maand plaats, onder leiding van de Eurocommissaris van Handel, Cecilia Malmströ.

Om deze zone van vrijhandel te creëren willen de EU en VS met TTIP de importtarieven afgeschaffen, de niet-tarifaire belemmeringen wegnemen en de verschillende regelgeving omtrent de standaarden van producten op elkaar afstemmen. Op deze wijze zal TTIP ‘economische groei en welvaart brengen’, aldus de Rijksoverheid. Dat zal leiden tot een toename in koopkracht, de creatie van banen, een aanbod van goedkopere producten en meer kansen voor (nieuwe) bedrijven.

De schaduwzijde van TTIP

Een toename in banen, welvaart en koopkracht: dat klinkt toch goed? ‘NEE!’ is het antwoord van de 508 Europese organisaties die zich verzameld hebben in het burgercollectief STOP TTIP. De doelstellingen van TTIP brengen namelijk een gevaarlijke schaduwzijde met zich mee, waar burgers en het democratisch systeem de dupe van zullen worden.

Volgens het burgercollectief zorgt TTIP’s afschaffing van niet-tarifaire belemmeringen bijvoorbeeld voor een achteruitgang op het gebied van voedselveiligheid, dierenwelzijn, het klimaat en sociale bescherming. Daarnaast is er sprake van belangenverstrengeling en een gebrek aan transparantie: alleen de onderhandelaars hebben momenteel inzage in het verdrag, terwijl er zich ook bedrijfslobbyisten onder deze onderhandelaars bevinden (die via TTIP meeschrijven aan wetten die hun eigen investeringen beïnvloeden). Burgers hebben geen enkele toegang tot het verdrag, tot het al te laat is.

De grootste doorn in het oog van de tegenstanders is echter de TTIP-clausule over de Investor State Dispute Settlement (ISDS). De ISDS maakt het mogelijk voor buitenlandse bedrijven om overheden voor miljarden euro’s aan te klagen wegens ‘handelsbelemmerende’ lokale wet- en regelgeving. Met de invoering van TTIP zou een Amerikaans bedrijf dus, door (te dreigen met) een ISDS-aanklacht, de democratie van een Europese staat kunnen beïnvloeden ‘ter bespoediging van de internationale handel’, waarschuwen de critici.

Een alternatieve kijk op TTIP

In andere woorden: TTIP klinkt als foute boel volgens veel Europese burgers, organisaties en politici. Kunnen we hier slechts de conclusie uit trekken dat TTIP het kwaad zelve, of kan er ook op een andere manier over de mogelijkheden van dit handelsverdrag worden nagedacht? Volgens de Spaanse TTIP hoofd-onderhandelaar Ignacio Garcia Bercero, is dat zeker mogelijk.

Zo is één van de grote bezwaren tegen TTIP de mogelijke aantasting van lokale standaarden omtrent voedselveiligheid en sociale bescherming, zei Garcia Bercero in Trouw. En inderdaad: er zijn grote verschillen te ontdekken tussen de Europese en Amerikaanse regelgeving. Dat bleek ook weer in het recente Volkswagen-schandaal, waarbij Amerikaanse autoriteiten ontdekten dat de Europese autofabrikant heeft gesjoemeld met Amerikaanse milieukeuringen. Maar de Spanjaard ziet hier juist een mogelijkheid voor TTIP ontstaan: “Dankzij TTIP zijn die communicatielijnen [tussen de regelgevers aan beide kanten] verstevigd. Dat heeft het wederzijdse vertrouwen vergroot. Milieuregelgeving en -naleving hebben we tot nu toe niet besproken in TTIP, maar de actuele ontwikkelingen bieden mogelijkheden om daar eens naar te kijken.”

Garcia Bercero ziet dus nog wel een toekomst waarin (een aangepaste versie van) TTIP mogelijkheden biedt. Dan rijst de vraag of er niet zozeer tegen TTIP in het geheel, maar met name tegen specifieke clausules (zoals de ISDS) van het handelsverdrag geprotesteerd zou moeten worden? Beste lezers van hetkanWel: zien jullie nog een (andere) toekomst voor TTIP?

Foto: Mehr Demokratie, Flickr, CC BY-SA 2.0.