Of ze nou arm of rijk, jong of oud, arbeidsongeschikt verklaard of kerngezond zijn: iedere Fin krijgt een aantal honderd euro per maand van de overheid, no questions asked. In november 2016 is de proeffase van mogelijk de eerste Europese invoering van het onvoorwaardelijk basisinkomen begonnen. Hetkanwel-lezers: op welke manieren zou een maandelijks inkomen jullie leven veranderen?

De Finnen maken zich zorgen: hun land heeft te kampen met armoede en een toenemende werkeloosheid, wat door de robotisering van de arbeidsmarkt enkel zal toenemen. Bovendien gaat het huidige welvaartssysteem gepaard met veel (en dure) bureaucratische rompslomp. In andere woorden: het is hoog tijd om het huidige welvaartssysteem te veranderen; en de meerderheid (57%) van het Finse parlement en 79% van de Finnen ziet die verandering tot stand komen door het onvoorwaardelijk basisinkomen in te voeren.

Het basisinkomen: hoe zat het ook alweer?

Het was de afgelopen jaren een veelbesproken onderwerp, maar voor diegene die het gemist heeft: het onvoorwaardelijk basisinkomen is een vast (maand)inkomen dat de overheid aan iedere burger uitbetaalt, zonder daar iets voor terug te krijgen. Het is de bedoeling dat iedere burger hiermee op sobere wijze de maand door kan komen, zonder zich zorgen te hoeven maken over hun primaire basisbehoeften. Wie daarnaast meer geld wilt en/of nodig heeft, kan dat uit andere inkomstenbronnen halen (werken, investeren etc.).

Hoe hoog moet het inkomen worden?

Foto©Inyucho, Flickr, CC BY 2.0.

Foto©Inyucho, Flickr, CC BY 2.0.

In Finland wordt het voorstel voor de invoering van het basisinkomen volgend jaar november ingeleverd, waarna er –bij goedkeuring- een nationaal experiment gestart wordt. Het Finse Instituut voor Sociale Zekerheid (Kela) is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van dit voorstel, waarin het basisinkomen is vastgesteld op een bedrag van 800 euro per burger per maand. Overige financiële overheidssteun komt daarbij te vervallen en over het geld dat de Finnen naast het basisinkomen verdienen zal belasting worden geheven.

De grootste onenigheid tussen de voorstanders in Finland draait om de hoogte van het uiteindelijke bedrag: de Linkse Alliantie partij wilt inzetten op 620 euro per persoon per maand, de Groenen op 440 euro en volgens de liberale Centrumpartij (de leidende partij in dit initiatief) moet het basisinkomen zelfs ergens tussen de 850-1.000 euro per persoon per maand worden vastgesteld.

En Nederland dan?

Ook Nederland zit niet stil op het gebied van het basisinkomen. Zowel op landelijk (D66, GroenLinks en de Vrijzinnige Partij spraken zich positief uit) als op een kleinschaliger niveau vinden er ontwikkelingen plaats. Zo is de Groninger Frans Kerver begonnen met een particulier basisinkomen experiment. Middels een crowdfundingproject wordt er bij iedere 12.000 euro die hij ophaalt een basisinkomen verloot van 1.000 euro/maand (voor de periode van één jaar) onder geïnteresseerden.

In 2016 is ook de stad Utrecht (in samenwerking met de Universiteit van Utrecht) begonnen met een basisinkomen experiment. Hierbij zullen 300 mensen (die nu ook een uitkering ontvangen) op verschillende manieren een basisinkomen van 900 euro per maand ontvangen. Sommige zullen aan bepaalde regels moeten voldoen, andere worden helemaal vrijgelaten. Ook doet er een groep mee aan het onderzoek die volgens het oude welvaartssysteem financiële ondersteuning ontvangt. Op deze manier hopen de onderzoekers meer duidelijkheid te krijgen over de mogelijke effecten van het invoeren van een gelijk inkomen op een nationaal niveau.