Hoever we in de toekomst zitten, is niet helemaal duidelijk, maar het is na ‘de omwenteling’. De zeespiegel is gestegen, grote delen van de aarde zijn onbewoonbaar door de hitte en Groot-Brittannië heeft een grauwe, grijze betonnen muur van duizenden kilometers om het land gebouwd. Om het te beschermen tegen de zee, maar ook tegen ‘de anderen’ die voortdurend proberen het land binnen te dringen.

De Muur

De Muur van de Britse schrijver John Lanchester is een boek in een relatief nieuw genre: clifi. Oftewel climate fiction. Het schetst een somber beeld van de nabije toekomst waarin klimaatverandering onomkeerbaar is en jongeren zich afvragen waarom hun ouders niks aan het klimaat hebben gedaan toen het nog kon. Die ouders voelen zich op hun beurt voortdurend schuldig over dit feit. Zij weten nog hoe een strand eruitziet, hoe het is om te surfen en uitzicht te hebben op zee, zonder dat de muur dit belemmert.

De Anderen

In het verhaal van De Muur moeten alle jongeren twee jaar in dienst als ‘verdediger’ op de muur. Mochten ‘de anderen’ er tijdens hun wacht in slagen om toch over de muur te klimmen, dan worden de verdedigers verbannen naar zee waar hen een onzeker bestaan wacht zonder uitzicht op bewoonbaar land.

Realistisch toekomstbeeld

Treurig word je ervan als je dit toekomstbeeld leest. Juist omdat fictie in dit geval niet zo heel ver van de realiteit afligt. De Amerikaanse president Trump doet er alles aan om ‘zijn muur’ te realiseren om het land te beschermen tegen ‘de anderen’ uit Mexico. Met Brexit lijkt het Verenigd Koninkrijk letterlijk een eiland te worden, dat is losgekoppeld van Europa. En de stijgende temperaturen door klimaatverandering zorgen ervoor dat hele delen van de aarde lijken te verwoestijnen, terwijl de zeespiegel stijgt.

Klimaatverandering

Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) stelt, dat de gemiddelde temperatuur op aarde aan het einde van deze eeuw 4 graden warmer is dan voor de industriële revolutie. “Wetenschappers voorspellen dat baby’s die nu in Amerika geboren worden, het land nog tijdens hun leven grotendeels onbewoonbaar zullen zien worden,” zegt auteur John Lanchester in een interview met de Irish Times.

“Veel dichtbevolkte gebieden zoals Madrid, Peking en New York liggen op dezelfde breedtegraad,” zegt hij. “Deze plekken zullen door de klimaatverandering in woestijn veranderen. De vraag die niemand lijkt te stellen is: waar gaan al die mensen dan naar toe?” Met die gedachte is hij aan de slag gegaan bij het schrijven van De Muur waar hij overigens aan begon te schrijven vóórdat Trump tot president gekozen werd en vóórdat het Britse volk zich uitsprak voor een Brexit.

Climate Fiction

Hoewel De Muur zeker niet het eerste boek is in het climate fiction genre, wordt de naderende klimaatramp nog niet heel vaak tot onderwerp gekozen in boeken. “Dat kunnen we niet aan,” zegt Lanchester hierover in de Irish Times. “Het is zo moeilijk om onder ogen te zien.”  Terwijl het juist heel nuttig kan zijn om het abstracte gegeven van klimaatverandering om te zetten in een verhaal over mensen van vlees en bloed, die met de gevolgen van onze hedendaagse leefstijl worden geconfronteerd.

Dat is ook precies wat Lanchester probeert te doen. ”Ik wilde schrijven over de wereld achter de grafiek,” zegt hij in dagblad Trouw. “Over de wereld die je krijgt als je de grafiek van groeiend wantrouwen en die van de opwarming van de aarde doortrekt na de voorspelling. Ik schrijf over de wereld na ‘de omwenteling’, waarin de wereld vier graden warmer is geworden.”

Bloedige gevechten

In die wereld volgen we hoofpersoon Joseph Kavanagh, die aan zijn diensttijd op de muur begint. In eerste instantie wordt hij vooral geteisterd door verveling en kou (zijn wereld bestaat uit ‘betonwaterwindlucht’), maar dan vallen ‘de anderen’ aan. Hij komt terecht in bloedige gevechten zonder echt te weten wie ‘de anderen’ eigenlijk zijn. In dit grauwe toekomstbeeld speelt gelukkig ook nog een liefdesverhaal waar we ons hart enigszins aan kunnen ophalen.

Heb jij nog tips voor goede climate fiction? Laat het ons dan vooral weten door hieronder een reactie achter te laten.