Als we het over de energietransitie hebben, denken veel mensen in eerste instantie aan zonnepanelen en een warmtepomp. Maar volgens de plannen in het ontwerp-klimaatakkoord heeft straks de helft van alle Nederlanders verwarming via een warmtenet en dan is de aanschaf van een warmtepomp dus niet nodig. Aan het warmtenet kleeft een slecht imago bleek vorig jaar uit onderzoek van Hier Klimaatbureau. Geheel ten onrechte, zo stelt datzelfde bureau vast. Tijd om de optie van een warmtenet eens onder de loep nemen, want hoe zit het nou eigenlijk?

Wat is het?

Laten we beginnen bij de basis: wat is een warmtenet eigenlijk? Het is een systeem waarbij bijvoorbeeld fabrieken en industriële installaties hun warmte afgeven aan water. Dat water wordt door goed geïsoleerde buizen naar een woonwijk getransporteerd en zorgt daar voor verwarming en een warme douche. We kennen dit systeem ook wel als ‘stadsverwarming’ of ‘blokverwarming’.  Op dit moment is zo’n 5% van alle woningen in Nederland aangesloten op een warmtenet. Maar: een deel van die warmtenetten maakt nog gebruik van aardgas en daar willen we nou juist vanaf.

Hoe werkt het?

Een warmtenet hoeft dus niet per se duurzaam te zijn, maar als het wél gebruik maakt van duurzame bronnen kan het naar schatting voor zo’n 50% tot 70% minder CO2-uitstoot zorgen. Met duurzame bronnen bedoelen we bijvoorbeeld de restwarmte van industrieën, datacenters of afvalverwerking. Maar ook aardwarmte, zonne-eilanden of biomassa kunnen gebruikt worden als bron voor een warmtenet. Hier gaat het dus niet om de zogenaamde restwarmte.

Je woning wordt op het warmtenet aangesloten via een klein kastje, de warmtewisselaar. Je Cv-ketel kan de deur uit, maar je radiatoren of vloerverwarming houd je gewoon. Ook regel je de temperatuur in huis gewoon zoals je dat nu ook al doet: via de thermostaat.

Hoe duurzaam is het?

De temperatuur van het water dat door het warmtenet naar jouw woning wordt gepompt, kan nogal verschillen. Over het algemeen geldt: hoe lager die temperatuur, hoe duurzamer. Met een verwarmingstemperatuur van 70 graden kun je een matig geïsoleerd huis goed verwarmen. Dat zou dus een optie kunnen zijn voor oude wijken waar het lastig is om de huizen te isoleren.

In pas gebouwde of nog te bouwen wijken zijn de huizen zo goed geïsoleerd, dat een zeer lage temperatuur van 40 graden al voldoende is om de huizen op temperatuur te houden. Zoals altijd geldt dus: hoe beter geïsoleerd de huizen zijn, hoe lager de benodigde watertemperatuur van het warmtenet en hoe duurzamer deze vorm van verwarming dus is.

Waar komt een warmtenet?

Waarschijnlijk overwegen gemeenten vooral een warmtenet in woonwijken waar de huizen dicht op elkaar staan, al is een warmtenet natuurlijk niet de enige optie. De gemeenten moeten uiterlijk in 2021 een beslissing maken.  Pas dan weet je dus met zekerheid of jouw woning op een warmtenet wordt aangesloten of niet. Pas als zeker is dat het niet op een warmtenet wordt aangesloten, is het zinvol om naar de optie van een warmtepomp of andere duurzame opties te kijken.

Waarom ligt het warmtenet onder vuur?

Op dit moment zijn de warmtenetten eigendom van één aanbieder. Je kunt dus niet je eigen energieleverancier kiezen, zoals nu het geval is bij elektra en gas. Om je te beschermen tegen dit monopolie zijn er afspraken gemaakt over de tarieven. De kosten mogen niet hoger zijn dat wat een bewoner nu kwijt is met een eigen ketel.

Er zijn ook plannen voor een ‘open warmtenet’ waarbij de infrastructuur door één onafhankelijke partij wordt aangelegd en beheerd. Vervolgens zou je dan zelf je leverancier moeten kunnen kiezen. Dit is waarschijnlijk alleen haalbaar voor grote warmtenetten, omdat de leverancier een bepaalde afnamezekerheid wil. De kosten moeten immers opwegen tegen de baten en dat zal waarschijnlijk niet het geval zijn als het om een warmtenet gaat van een paar duizend woningen.

Zoals we in een eerder blog al schreven: we kunnen veel leren van Denemarken. Daar zijn warmtenetten vaak in handen van burgers, in de vorm van coöperaties. Die hebben geen winstoogmerk en het tarief valt eenvoudig af te leiden uit de jaarrekening.

Wat denk jij: is het warmtenet een goede optie om Nederland duurzaam en betaalbaar van het aardgas af te krijgen? Laat het ons weten door hieronder een reactie achter te laten.