De situatie waarin we ons nu wereldwijd bevinden is een acute stresstest die onze veerkracht op de proef stelt. De onzekere situatie voor de zorg, de politiek, bedrijven, overheden, de financiële sector en niet in de laatste plaats voor ieder van ons persoonlijk, brengt veel spanning met zich mee. En voor velen ook financiële stress. Naarmate de situatie langer duurt zal het stressniveau toenemen, en ons misschien zelfs wel gaan verlammen.

Het wegnemen van financiële stress

Ik vind het bijzonder hoe elk land op zijn eigen manier reageert op deze situatie. De mate van transparantie, de manier van testen, de mate van lock-down, het omgaan met financiële problemen. “Met 50% van de kennis moeten we voor 100% beslissingen nemen”, hoorde ik laatst iemand zeggen. Zo is het precies. Want één ding is zeker, we weten heel veel nog niet. En we zijn nog niet eerder, op deze manier, in deze situatie geweest.

Dat leidde bij mij tot een gedachte over het wegnemen van (financiële) stress. Omdat ik denk dat als we dat voor elkaar krijgen, we als samenleving meer rust creëren. Dan komt er ruimte om met iets anders bezig te zijn dan geld en dat op zijn beurt zou weer kunnen helpen deze crisis op een andere manier het hoofd te bieden.

Iedere volwassene tussen 18 en 67 jaar krijgt 3 maanden een bedrag van de overheid

Iedereen tussen 18 en 67 krijgt 3 maanden lang, elke maand een bedrag van (zeg) 2.000 euro van de overheid. Noem het een basisinkomen, of iets anders, dat maakt niet uit. Het gaat echt om een bedrag per persoon: dus een gezin met twee volwassen, ontvangt dit bedrag twee keer. Ongeacht rang of functie. De overheid stopt vervolgens met het betalen van andere toeslagen, zoals WW, (bijzondere) bijstand maar ook huursubsidies etc. Dit vermindert geld-stress op persoonlijk niveau. Voor verreweg de meeste mensen is dit voldoende om hun boodschappen te doen en hun huur of hypotheek te kunnen betalen. De banken hoeven hier dus geen noodgrepen toe te passen, omdat mensen bijvoorbeeld in de problemen komen met het betalen van hun hypotheek.

Werkgevers betalen drie maanden geen salaris 

Werkgevers (van mkb tot overheden) hoeven 3 maanden geen salarissen uit te betalen aan hun medewerkers. Daardoor hebben werkgevers minder loonkosten en zullen zij dus minder snel in financiële problemen komen. Uiteraard blijven ondernemers waar mogelijk ondernemen en komt het geld dat ze verdienen ten goede aan hun bedrijf.

Wegnemen van stress bij uitvoeringsorganisaties

Bij de economische steunmaatregelen zoals die deze week gepresenteerd werden door het kabinet kan ik me nog wel voorstellen dat het financieel uit kan, maar organisatorisch lijkt het me bijna ondoenlijk en zeer stressvol. Vorige week deden 1.700 bedrijven een beroep op de regeling voor werktijdverkorting, maandag 27 duizend bedrijven en afgelopen dinsdag waren dat er al 78 duizend met honderdduizenden werknemers. Hoe gaan UWV en gemeenten al deze aanvragen behandelen en snel betalen? Dat leidt tot een enorme druk op het systeem en de mensen die er werken.

Als iedereen hetzelfde bedrag ontvangt, hoeft de overheid haar aandacht niet te richten op heel veel nieuwe maatwerk aanvragen voor bijzondere bijstand en werktijdverkortingen, want die zijn er niet meer. Iedereen krijgt immers hetzelfde bedrag. Ik vermoed dat via DigiD het uitkeren hiervan behoorlijk snel geregeld kan zijn. Dat betekent dat er dan tijd en energie is voor wat anders.

Een sommetje

Hoewel het fundament van deze gedachte is geboren uit de wens (financiële) stress te verminderen, kon ik het niet laten om een sommetje te maken. Stel dat het om 10 miljoen mensen gaat, tussen 18 en 67 in Nederland (dat is een inschatting). Deze mensen krijgen elk 2.000 euro per persoon gedurende 3 maanden, dat kost dan 60 miljard. Maar de overheid hoeft ook minder uit te geven, Huidige (en nieuwe) uitkeringen en subsidies verdwijnen en er zijn veel minder reddingsacties voor bedrijven nodig. Natuurlijk is er ook nog zoiets als sociale lasten die werkgevers afdragen, die heb ik hierin niet meegerekend. Maar ondanks dat, lijkt het me zeker niet duurder uit te vallen dan andere alternatieven. En het is solidair, niemand hoeft zo buiten de boot te vallen.

Fonds voor zorgkosten

Ik zou me zelfs kunnen voorstellen dat er mensen zijn die de maandelijkse bijdrage niet (helemaal) nodig hebben. Zij kunnen er desgewenst voor kiezen om een deel van dit bedrag te stoppen in een fonds, dat ten gunste komt van de zorg. Hieruit kunnen menskracht, meer materialen en hulpmiddelen die zo broodnodig zijn, worden betaald. En wellicht, en dat hoop ik, dat we daarmee de stress in de zorg iets kunnen verlichten.

Oproep

Ik ben geen econoom, en misschien is deze hele gedachte wel naïef, maar ergens voel ik dat dit zou kunnen werken voor iedereen en dat dit het (snel) onderzoeken waard is. We zijn nu in een omstandigheid geraakt waarop we het radicaal anders kunnen aanpakken. Misschien zijn er economen onder de lezers, of mensen met de juiste connecties, dan hoor ik het graag!

Foto door Keenan Constance

Wil je meer informatie over het basisinkomen, check dan ook de site van de Vereniging voor Basisinkomen.