Terwijl ze in Spanje dit weekend voor het eerst weer massaal naar buiten mochten, werkt de regering aan een basisinkomen om de ergste economische klappen van het Corona virus op te vangen. Wanneer de renta básica ingevoerd gaat worden, is nog onzeker. Maar dat het er gaat komen, is wel zeker, zo stelde de Spaanse vice-premier beslist. 

Basisinkomen

Deze maand krijgen Spanjaarden zonder andere vorm van inkomsten al een noodbasisinkomen. Dit zou je kunnen vergelijken met de financiële steun, die ondernemers en ZZP’ers in Nederland krijgen. Het gaat hier om een tijdelijke maatregel om de financiële nood te verzachten. Ondertussen werkt de Spaanse regering ook aan een permanent basisinkomen bedoeld voor mensen met lage inkomens en kwetsbare huishoudens. Hoewel de details nog besproken moeten worden, zou het gaan om een bedrag van 500 euro voor alleenstaanden en 1.000 euro voor gezinnen. Dit basisinkomen is bedoeld als minimum inkomen en zou je in zekere zin dus kunnen vergelijken met onze bijstand. Eén en ander moet nog geconcretiseerd worden, zegt de Spaanse vicepremier Pablo Iglesias in El Diario. “Maar dat het er gaat komen, is zeker,” zo voegde hij eraan toe.

Proef met basisinkomen Finland

Nog niet zo lang geleden is er binnen Europa al eens geëxperimenteerd met een basisinkomen. Zo kregen 2.000 werklozen in Finland twee jaar lang een vast inkomen. In 2019 kwam een einde aan deze proef. De conclusie was toen, dat de deelnemers dankzij het basisinkomen gelukkiger en gezonder waren, maar nog steeds geen werk hadden. Al kan je die conclusies in twijfel trekken, zo betoogt Jesse Frederik in De Correspondent. Het experiment is volgens hem namelijk feitelijk te klein om tot zinnige conclusies te komen, positief of negatief.

De jaren ’70

Het concept van een basisinkomen is verre van nieuw. In Canada experimenteerden ze al in 1973 met een basisinkomen onder 13.000 inwoners van het stadje Dauphin in Winnipeg. Dit experiment duurde vier jaar. Pas vele jaren later werden de resultaten bekend. Zo bleek, dat het ziekenhuisbezoek met maar liefst 8,5% was afgenomen. Verder was er minder huiselijk geweld en hadden mensen minder psychische klachten. Gezondheidszorg is vaak één van de hoogste kostenposten in rijke westerse landen, zo betoogt Rutger Bregman is  in De Correspondent. Dit zou dus, zowel vanuit financieel oogpunt als vanuit het welzijn van de mensen bekeken, een argument kunnen zijn voor het invoeren van een basisinkomen.

Basisinkomen Iran

Een basisinkomen wordt vaak gezien als ‘gratis geld’, dat ervoor zorgt dat mensen niet meer werken. Het experiment in Finland, waarin de werklozen geen nieuwe baan hadden gevonden, werd door veel media dan ook in eerste instantie als mislukt beschouwd. Toch laat de invoering van het basisinkomen in Iran (in 2011) een ander plaatje zien. Uit onderzoek blijkt, dat de mensen hier in ieder geval niet minder gingen werken. Alleen twintigers namen iets minder vaak een baan, waarschijnlijk omdat ze dankzij het basisinkomen langer konden studeren. Terwijl mensen in de dienstensector  juist meer gingen werken, vermoedelijk omdat ze zich door de extra inkomsten een huishoudster konden permitteren.

Nederland

Ook in Nederland is de discussie rondom het basisinkomen weer op gang gekomen dankzij het Corona virus. “Een basisinkomen is veel simpeler dan de 50 inkomensondersteunende maatregelen, die we in Nederland hebben en die allemaal uitgevoerd en gecontroleerd moeten worden,” betoogt Alexander de Roo van de Vereniging Basisinkomen in het NPO radio 1 programma Met het oog op morgen.

Hij heeft voor Nederland een bedrag in gedachten van 600 euro voor elke volwassene en nog eens 600 euro voor elk huishouden. Dan kom je als alleenstaande op 1200 euro per maand en met z’n tweeën heb je dan 1800 euro. Ineke van Zanten pleitte een maand geleden op hetkanWEL ook al voor het wegnemen van financiële stress met een (tijdelijk) basisinkomen. Haar schatting is, dat het zeker niet duurder zal uitvallen dan andere alternatieven (zoals uitkeringen en subsidies).

In Spanje werken ze -aangewakkerd door de Corona crisis- nu dus aan een basisinkomen voor de kwetsbaren, zodat iedere burger een minimum inkomen heeft. Iets dat wij in Nederland, met ons sociaal stelsel, eigenlijk al jaren hebben. Maar misschien biedt deze Corona tijd voor ons de gelegenheid om een stapje verder te gaan in onze vooruitstrevendheid en een universeel basisinkomen te introduceren. Het draagvlak hiervoor lijkt in ieder geval te groeien.

Wat vind jij: is het basisinkomen een goed idee voor Nederland of niet? Laat het ons weten door hieronder een reactie achter te laten.