Met al die aangekondigde versoepelingen voelt het een beetje alsof we weer adem kunnen halen, alsof we een ‘normale’ zomer tegemoet gaan. Zo één waarin je plannen kan maken om naar het theater, de bioscoop, het museum, het terras of op vakantie te gaan. Een tijd waarin we elkaar weer in real life kunnen ontmoeten in plaats van via het scherm. Wat mij betreft is het dan ook tijd voor een flinke digitale detox. Want als we ergens een overdosis aan hebben gehad de afgelopen tijd, dan is het wel aan schermtijd. 

Een maand op je smartphone

Natuurlijk, het ligt niet alleen aan corona. Ook voordat we online gingen vergaderen, borrelen, pubquizen en concerten bezochten, speelde het scherm (in welke vorm dan ook) een grote rol in ons leven. Zo zaten we in 2019 gemiddeld al meer dan een maand per jaar op onze smartphone. Meer dan een maand! Wat had je in die tijd allemaal wel niet kunnen doen? Toch blijkt uit onderzoek onder jongeren tussen de 18 en 35 jaar dat 65% in 2020 meer tijd op z’n telefoon doorbracht dan in de jaren daarvoor. Maar liefst 53% zat vier tot zeven uur per dag op z’n mobiel en een kwart gaf aan last te hebben van nomofobie: de angst om zonder werkende telefoon te zitten.

Naar buiten kijken

Zelf betrapte ik me er dit weekend in de trein op dat ik automatisch naar mijn telefoon greep om de tijd te doden tijdens de reis. Ik besloot bij wijze van experiment om dat een keer niet te doen. En dus keek ik naar buiten en genoot ik van blauwe luchten achter felgroene jonge blaadjes aan de bomen en van watertjes met wuivend riet aan de kant. Ik zag wegen die opgebroken waren, een ondergang die onder een spoorwegovergang werd gegraven en een ecoduct waarover het wild veilig het spoor kon oversteken. En toch bleef mijn hand onwillekeurig naar de telefoon grijpen om even langs mijn tijdlijnen op social media te scrollen, mijn mail te checken en een appje te beantwoorden.

Altijd aan staan

Smartphones zijn natuurlijk, net als al die andere schermen, niet meer weg te denken uit onze maatschappij. We checken er het weer op, maken er foto’s mee, luisteren naar muziek, radio en podcasts, zetten de wekker, rekenen iets uit, gebruiken een zaklamp, betalen een rekening, delen onze locatie, vertalen iets in het Spaans, zoeken een adres op en gebruiken de routeplanner. Toen mijn telefoon ruim een jaar geleden gestolen werd, voelde ik me dan ook behoorlijk onthand. Er was veel wat ik ineens niet meer kon doen.

Toch is het goed om ook eens naar de nadelen van smartphones (en andere schermen) te kijken. Want dankzij je mobiel heb je het gevoel dat je altijd bereikbaar, beschikbaar en benaderbaar moet zijn. En juist omdat we constant ‘aan’ staan, tanken we nooit volledig bij en ligt oververmoeidheid of zelfs een burn-out op de loer. Meerdere onderzoeken tonen aan dat de hele dag op je telefoon zitten, zorgt voor stress, slaapproblemen en een grotere kans op depressie. Het vermindert  je concentratievermogen en zorgt voor zoveel afleiding dat het moeilijker is om in een werkflow te komen wat er weer voor zorgt dat je minder productief bent.

Light phone

Deze week las ik een artikel in de Metro dat er nu een Light phone op de markt was. In tegenstelling tot de smartphone, waar je zo’n beetje alles mee kan, kan je hier alleen maar mee bellen en sms’en. Verder heeft het toestel een wekker, een rekenmachine en kan je er muziek en podcasts mee luisteren. Maar dat is het. Maximaal minimalisme dus. De Amerikaanse ontwerpers Hollier en Tang (die elkaar nog kenden van hun werk bij Google) realiseerden zich dat mensen helemaal niet zo vaak op hun telefoon willen zijn als ze nu zijn. De telefoon doet het dan ook goed: er is al een tweede versie in de maak.

Digitale detox

In hoeverre een gezond digitaal welzijn beschermt tegen een burnout of stress en of een digitale detox effectief is, gaat ze onderzoeken bij de universiteit van Gent. De resultaten laten zich raden, maar het lijkt er sterk op dat steeds meer mensen in ieder geval behoefte hebben aan een digitale detox, in alle vormen en maten. Van een speciale retreat waar je je telefoon inlevert en even helemaal kan ontkoppelen tot het uitzetten van je pushberichten of het verwijderen van bepaalde aandacht slurpende apps. En geef ze eens ongelijk, want het leven is uiteindelijk toch veel te kort om al starend naar een schermpje door te brengen? Of klink ik nu heel oud(erwets)?

Op wat voor manieren kan je dan zorgen voor een digitale detox?

  • Koop een wekker en zet je telefoon ’s nachts uit of tenminste op vliegtuigstand.
  • Neem je telefoon niet mee je slaapkamer in. De verleiding is dan veel te groot om ’s avonds voor het slapengaan nog even een filmpje te kijken, je social media te checken of je mail te lezen. Dat zorgt voor een slechtere nachtrust door het licht van het scherm, maar ook omdat je hoofd weer aan gaat van die berichten waar je misschien nog op moet reageren.
  • Leg je telefoon ook buiten bereik als je even door wilt werken, want dan word je niet afgeleid door al die appjes die binnen komen. Mensen kunnen heus wel even op een antwoord wachten. Hetzelfde geldt eigenlijk ook voor al het andere wat je doet, ook al is het een serie op Netflix kijken: leg je telefoon weg en doe wat je doet, zonder afleiding.
  • Over Netflix gesproken: ook bingewatchen kan voor slapeloosheid zorgen, dus probeer een afspraak met jezelf te maken waarbij je een maximaal aantal afleveringen achter elkaar kijkt (hoe moeilijk het ook is je los te rukken na die cliffhangers: het is gezonder om het wel te doen).
  • Zet al je pushberichten op je telefoon uit. Ook dan is de afleiding sowieso minder. Er zijn ook digitale detox apps die je kunnen helpen door je bijvoorbeeld te waarschuwen als je te lang achter elkaar op je mobiel zit.
  • Je kan ook een heleboel apps van je telefoon verwijderen. Merk je dat je ongemerkt uren per dag op Insta doorbrengt? Haal de app dan van je telefoon en check je account alleen op gezette tijden via de computer.
  • Als je de hele dag achter de computer zit, is het slim om op gezette tijden even een minuutje weg van het scherm te gaan en iets anders te doen. Een kop thee zetten bijvoorbeeld of even heel hard dansen op je favoriete nummer.
  • Zorg dat je voor onderweg iets te lezen bij je hebt. Een boek of een tijdschrift bijvoorbeeld: op die manier heb je toch iets te doen, zonder naar een scherm te staren. Gewoon lekker uit het raam staren in de trein is ook leuk natuurlijk (of naar je medepassagiers kijken). Omarm deze ‘dode momenten’ van verveling: die zijn heel goed voor je.
  • Bedenk ook waarom je op je telefoon zit. Verveel je je? Kijk dan eens of je iets anders kan doen, zoals je kledingkast uitmesten, een vegan taart bakken, je balkon vergroenen of een ommetje maken. Voel je je eenzaam en zit je daarom op je telefoon? Bel dan eens iemand in plaats van doelloos scrollen of appen, voer een echt gesprek.
  • Als je dan toch de deur uit gaat, bijvoorbeeld voor dat ommetje, kijk dan eens op je je telefoon kan thuislaten en gewoon van de omgeving kan genieten. Wie weet raak je in gesprek met je buren, die je anders nooit spreekt.

Lees ook over digitaal ontspullen en Screen Free Sunday

Wat doe jij om je schermtijd in deze tijden te beperken? Laat het ons weten door hieronder een reactie achter te laten.