Minder werken kan de planeet redden

Stel je voor: je gaat structureel minder werken en minder spullen kopen. Wat gebeurt er dan? Het geld dat je bespaart door minder te kopen, staat dat in verhouding met je lagere inkomen? Volgens de ‘degrowth’ beweging is het antwoord op die vraag ‘ja’. Voorwaarde is wel dat we stoppen om in groei te denken, maar kiezen voor welzijn en een simpel leven. Mooie bijkomstigheid is dat het ook een positieve invloed heeft op ons klimaat. Klinkt goed, maar is het haalbaar?

Grenzen aan de groei

In 1972 publiceerden de Club van Rome en de Amerikaanse Universiteit MIT een rapport The Limits to Growth. Dit rapport voorspelde wat er zou gebeuren als het aantal mensen én de economie zouden blijven groeien. De conclusie? Eeuwige groei was niet mogelijk, want grondstoffen zouden opraken.

Inmiddels zijn we bijna 50 jaar verder en niemand zal ontkennen dat de grenzen aan de groei in zicht komen. De wereldbevolking is exponentieel gegroeid en we consumeren ons helemaal suf. Bij voorkeur kopen we goedkope en vaak vervuilende spullen. Door de productie van al die spullen, gebruiken we te veel grondstoffen, verandert het klimaat, is de lucht vervuild, staat ons ecosysteem op instorten en is het een uitdaging om iedereen ter wereld te voeden.

De ‘degrowth’ beweging

Ondertussen zitten we niet stil. In rap tempo ontwikkelen we duurzame alternatieven, zoals betaalbare zonnepanelen, eerlijke mode, vleesvervangers, elektrische auto’s, maar ook daar hebben we grondstoffen voor nodig. Het zijn goede alternatieven, maar ook de productie daarvan vervuilt.

De mensen (o.a. wetenschappers en activisten) achter de ‘degrowth’ beweging zien als oplossing, dat we massaal minder moeten gaan werken, minder spullen moeten kopen en een simpeler leven moeten leiden. Het doel is welzijn en krimp, in plaats van welvaart en groei. Groei en vervuiling zijn namelijk onlosmakelijk met elkaar verbonden. Als we minder gaan maken, kopen en gebruiken, hoeven we ook minder te werken. Hierdoor hebben we minder stress en betere relaties met de mensen om ons heen.

Praktisch ingewikkeld

Deze filosofie is niet van de ene op de andere dag in te voeren. Onze hele economie is ingesteld op groei en consumptie. Het is iets dat we ‘normaal’ vinden. We werken, daarmee verdienen we geld en van dat geld betalen we ons huis, kopen we eten, spullen, zorgen we voor onze familie en gaan we – als het genoeg is – met vakantie. Moet je dat dan ineens opgeven een stap terugdoen? En wie betaalt dan je zorgkosten? Of later de studie van je kinderen? En kun je überhaupt wel rondkomen als je minder werkt? Allemaal legitieme vragen waar je niet heel gemakkelijk een antwoord op krijgt, want het hangt af van allerlei factoren.

Welzijn in plaats van welvaart

Ook al is er geen routeplan om dit wereldwijd in te voeren; we zien wel dat het idee nu al vorm krijgt in Nieuw Zeeland. Nieuw Zeeland gaat het succes van het land meten op basis van welzijnscijfers en niet op basis van welvaart, of Bruto Binnenlands Product. Geld krijgt een andere rol. Sociale voorzieningen worden beschikbaar voor iedereen. Net als goed georganiseerde openbare ruimten. Als een samenleving zich richt op welzijn in plaats van welvaart, krijgt ook vrijwilligerswerk een andere betekenis. Het heeft meer waarde, omdat het juist gaat om de zorg voor anderen en niet voor de financiële vergoeding die je krijgt. Datzelfde geldt voor het opvoeden van je eigen kinderen. En het gevoel van stress? Ook dat wordt een stuk minder. Niet constant moeten presteren op je werk, maar een goede balans en een relaxter leven.

Minder werken, minder geld, minder stress

Deze beweging van ‘degrowth’ zal de komende decennia alleen maar blijven groeien. Dat zie je door een groeiend aantal minimalisten, mensen met een zero-waste lifestyle, mensen die vrijheid boven financiële zekerheid kiezen, mensen die willen wonen in mobiel huis of Tiny House, of mensen die uit het ‘systeem’ stappen. Om zo’n stap te zetten, moet je dapper genoeg zijn om je los te maken van de verwachtingen die anderen van je hebben. Tegenwicht kunnen bieden aan wat ‘normaal’ is.
Dit zijn natuurlijk individuen die het anders doen, maar het is een groeiende trend. Uiteindelijk gaat het er natuurlijk om dat we het concept als land omarmen, zoals in Nieuw Zeeland gebeurt. Dat vraagt om visie vanuit de politiek en de bereidheid om iets van onze individuele welvaart in te leveren voor het geheel. Je weet vooraf wat je opgeeft, maar je weet niet of je er uiteindelijk ook gelukkiger van wordt. Zijn we daartoe bereid? Wat denk jij?

De maand april staat bij hetkanWEL in het teken van Anders Werken. We schrijven dan extra veel blogs over alles wat met dit thema te maken heeft: van minder werken, vervroegd met pensioen gaan, werken vanuit je camperbus tot aan het roer omgooien, een burn-out voorkomen, de degrowth beweging en de betekeniseconomie. Op de hoogte blijven? Schrijf je dan hier in voor de Anders Werken maand. 

Over de schrijver

18 reacties op “Minder werken kan de planeet redden”

  1. Correctie.
    1900: 5 miljoen mensen
    1950: 10 miljoen
    2017: 17 miljoen.
    Als we zorgen dat we in een aantal generaties weer teruggaan naar het bevolkingsaantal in 1950 ( wereldwijd) dan zou het klimaatprobleem opgelost zijn.

  2. Goed artikel en een verassende ingang.
    Helaas vergeten we dat het hele klimaat//consumptie probleem debet is aan het aantal mensen op aarde. En die groeit exponentieel. Helft van het aantal mensen zou helft van verbruik, uitstoot, vleesconsumptie etc betekenen. Niemand die het daar over heeft.
    In 1900 waren er 1 miljoen mensen in Nederland.
    Daar ligt de oplossing.

  3. Dankzij de Amerikaanse militaire hulp die de Tweede Wereldoorlog kon beëindigen zijn we sinds die tijd volgepompt met alle mogelijke onnodige, vervuilende troep. Hoe nuttig, aangenaam en lekker we die bij eerste kennismaking ook beoordeelden. En daarbij bleef het niet: er kwam steeds méér en steeds sneller achter elkaar. Het kon niet op. Japan deed al mee met imitaties, later met eigen uitvindingen, India leek het ook wel wat, Noord-Korea en Vietnam deden niet minder en nu is grootmacht China bezig ons onder te dompelen in goedkope, maar toch niet zo slechte producten. En nu zijn de Verenigde Staten boos……. Ze starten handelsoorlogen en proberen boycots uit. Natuurlijk, want hun troep is nog even slecht als in 1945, maar ze denken dat ze daar mee de wereld bezitten. Met name Trump denkt nog steeds dat de welvaart èn het welzijn van de wereld beheert. Met name Nederland siddert en volgt de boze man. Klein maar belangrijk voorbeeld: benzineprijzen stijgen en dalen in Nederland mee met Trumps woede, terwijl in België en Duitsland de prijzen rond de €1,30 blijven hangen. Als Europa hebben wij Trump niet nodig om te leven. Onderling zijn we sterker èn beter voor milieu en mensen. Het wordt hoog tijd dat we leren op onze eigen benen te staan en zelf beslissingen te nemen.Een boycot van Trump tegen Europa is goed voor de Europese bevolking!

  4. Het was even wennen, maar wat ben ik blij dat ik niet meer hoef mee te doen aan de ratrace. Ik werk 3 dagen en heb tijd om minder geld uit te geven en doe meer dingen die ik leuk vind. Daar word ik blij van. Teveel mensen willen veel geld verdienen om spullen te kopen die ze even later weer weggooien of niet eens gebruiken. Dat is eigenlijk maar raar. Geld is maar een ruilmiddel. De omslag komt vanzelf als steeds meer mensen.hun baan of bedrijf kwijtraken. Niet hebben, maar zijn wordt steeds belangrijker, is gezonder en minder stressvol. Je tijd besteden aan een goed leven gaat niet alleen maar over spullen hebben. Minder werken zodat het werk beter verdeeld wordt en de focus leggen op wat je uitgeeft ipv steeds meer verdienen is zoveel leuker.
    Dat geld gaat toch op hoeveel je ook verdient. 0,00 euro = 0,00 euro. .Want door onze overvloed kunnen we nog steeds eigen keuzes maken. Alles kan anders dan we jaren gewend zijn

  5. Dan zal je de fiscale honger van de overheid ook moeten indammen. Een geestelijk rijker leven (muziek, dans, theater, boeken, schaken, etc), minder bling bling is in mijn optiek een hele vooruitgang. de vraag is wat is belangrijk genoeg om te houden? Een stop op innovaties is in mijn optiek niet de oplossing, maar hoe voorkom je een afval probleem terwijl je product out of date raakt?

  6. Prachtig, en wij doen daar al aan mee, maar als we om ons heen kijken, zien we toch vooral mensen die ons nog altijd afmeten aan hun standaard.
    Goh, maar 1 auto, goh, niet vliegen, goh, zuinig zijn en repareren, goh, gaat het niet zo goed financieel? In onze wijk zien we meer Porsche Cayenne en dat type auto’s verschijnen dan ik in mijn hele leven gezien heb. En er staat vaak nog een 2e en een cabrio auto voor de garage. En de hoeveelheid aan andere ‘zooi’ als quads, mini JohnDeere trekkers, enorme buitenkeukens met maga bbq gear, overal buitenverlichting incl. loudspeakers bij hottub of zwembad: ik vind het onvoorstelbaar. En ik ben niet oud en zeker niet jaloers, ik word er vooral verdrietig van dat kennelijk zoveel nodig is om gelukkig te lijken…dat zit echt niet in wat je etaleren kan aan ‘rijkdom’. Maar ondernemen zit vaak ook al generaties in het bloed en meer is dan altijd beter, minder is sneu, dan laat je kansen liggen.
    Ik zie enorme ramen in de huizen, ook de nieuwbouw, geen wanden om boekenkasten te zetten, maar vooral zicht belangrijk: voor hen die binnen zitten en voor hen die buiten kunnen zien wat er allemaal is… Diepverdrietig dus, blij dat wij ons niet hoeven te schamen voor deze overdaad en genieten van wandelen, fietsen, max. 3 uur van huis op vakantie gaan en van goede boeken (en kasten, het zijn je vrienden voor het leven en ook goed om de kille acoustiek in huis te verbeteren naast goede gordijnen!) en muziek. Lekker eten en drinken van lokaal geproduceerd voedsel, het kan echt wel!

  7. Goed plan: minder werken, minder kopen, het idee dat alles in geld uit te drukken valt, loslaten. Misschien welvaart inleveren, (wat is welvaart trouwens: hard werken zodat we meer kunnen kopen en zodat we eerder burnout raken?). We krijgen er welzijn voor terug.

    1. Vraag en aanbod. Wij vragen om Chinese rommel en die krijgen we. Probleem ligt toch echt bij de mensen die het kopen. Zolang die troep verkocht word zal het ook gemaakt blijven worden.

      1. Leuk artikel! dank je wel.
        Degrowth sluit aan bij het uit Amerika overgewaaide minimalism. Herorientatie op welzijn in plaats van economische groei. Ik geloof dat dit inderdaad een deel van de oplossing is.

      1. Als ik me niet vergis zijn ook de Nederlanders grote wapenhandelaren. Ik denk dat het sowieso beter is eerst naar ons zelf te kijken en te doen wat we kunnen in plaats van te gaan zitten wachten op ‘de anderen’. Voelt ook een stuk beter – positiever 🙂

Reacties zijn uitgeschakeld.